cqjs ok;jl¨a dh [kSj ugha] vk jgs gSa ^vPNs ok;jl^

ok;jl&,eMh dkji¨js'ku ds Áeq[k lkbjl isÃdkjh dk lq>ko gS fd daI;wVj ok;jl¨a dk eqdkcyk ^tSls d¨ rSlk^ ds vankt esa fd;k tkuk pkfg,] ;kuh ok;jl dk tokc ok;jl lsA vxj dEI;wVj¨a d¨ uqdlku igqapkus ds fy, cqjs ok;jl iSnk fd, tk ldrs gSa r¨ daI;wVj¨a ds Hkys ds fy, vPNs ok;jl D;¨a ugha\ vkf[kjdkj ok;jl daI;wVj¨a d¨ oSls gh ÁHkkfor djrs gSa tSls fd tSfod ok;jl gekjs 'kjhj d¨A r¨ ftl rjg pspd v©j Iysx tSls ok;jl¨a dk bykt djus ds fy, mUgha dk Á;¨x dj Vhds cuk, x, D;k ogh ÁfØ;k daI;wfVax ds {ks= esa ugha viukà tk ldrh\

,slk okdà laHko gSA vPNs ok;jl¨a ds dqN Á;¨x fd, Hkh tk pqds gSa v©j lQy jgs gSaA felky ds r©j ij dqN le; igys ^pht okeZ^ uked ,d vPNk ok;jl dqN fyuDl vk/kkfjr daI;wVj¨a esa ns[kk x;k FkkA bl ok;jl us bu daI;wVj¨a d¨ d¨Ã uqdlku ugha igqapk;k] cfYd muesa e©twn ,d rduhdh deh d¨ Bhd dj fn;k ftldk nq#i;¨x gSdlZ ds gkFk¨a fd;k tk ldrk FkkA ,d vU; gSdj us ,slk ok;jl cuk;k gS ftldk edln baVjusV d¨ cky&v'yhyrk ¼pkbYM i¨u¨ZxzkQh½ ls eqfä fnykuk gSA ^u¨isM^ uked ;g ok;jl ftl daI;wVj esa Hkh tkrk gS mldh lkjh best Qkby¨a d¨ LdSu djrk gS v©j vxj mls cPp¨a ds v'yhy Q¨V¨xzkQ feysa r¨ mUgsa fMyhV dj nsrk gSA ;g ok;jl ,d Ãesy lans'k ds :i esa vkrk gS ftldk fo"k; g¨rk gS& vkb,] nqfu;k d¨ cky&v'yhyrk ls eqfä fnyk,aA

fiNys dqN o"k¨Za esa daI;wVj v©j baVjusV dh nqfu;k esa ^vPNs ok;jl¨a^ ds eqÌs ij dkQh cgl gqà gSA pwafd ok;jl ,d daI;wVj Á¨xzke ;k lkW¶Vos;j gS] blfy, blls fdlh Hkh rjg dk dke fy;k tk ldrk gSA vc ;g ok;jl fuekZrk dh le> v©j uh;r ij fuHkZj gS fd og blls gkfu igqapkuk pkgrk gS ;k bls fdlh vPNs Á;¨x esa ysuk pkgrk gSA bls ns[krs gq,] lS)kafrd :i ls ;g laHko gS fd ok;jl dk Á;¨x vU; ok;jl¨a d¨ u"V djus ;k daI;wVj¨a esa d¨ vHks| cukus esa Hkh fd;k tk ldrk gSA ok;jl dk Á;¨x gkfudkjd ok;jl¨a ds ihNs ,d tklwl ds :i esa Hkh fd;k tk ldrk gSA tgka tgka gkfudkjd ok;jl igqaps] ogha mls u"V djus okyk vPNk ok;jl Hkh igqap tk, v©j mlds lHkh gkfudkjd ÁHkko¨a d¨ lekIr dj nsA ftu daI;wVj¨a esa vPNk ok;jl igys ls e©twn gS muesa cqjs ok;jl¨a dk Áos'k Áfrcaf/kr dj fn;k tk,A gesa irk Hkh ugha pysxk fd gekjs daI;wVj esa dc n¨ fdLe ds ok;jl¨a ds chp ;q) gqvk v©j dc cqjs ok;jl¨a dk lQk;k dj fn;k x;kA vPNs ok;jl baVjusV ij Hkh LFkku&LFkku ij }kjiky ds :i esa rSukr jgsaxs v©j cqjs ok;jl¨a d¨ vkxs c<+us ls igys gh u"V dj nsaxsA tjk l¨fp,] ,slk g¨ tk, r¨ D;k ok;jl¨a dh leL;k ges'kk ds fy, [kRe ugha g¨ tk,xh\

vly esa ok;jl dh leL;k d¨ 'kq: ls fdlh daI;wVj fo'ks"k ;k usVodZ dh leL;k ds r©j ij fy;k x;k gSA bls lexz fo'o dh lk>k leL;k ds :i esa ugha fy;k x;kA blhfy, ok;jl¨a dk funku Hkh [k¨tk x;k r¨ N¨VkA ;kuh ,slk lek/kku t¨ flQZ ,d daI;wVj ;k daI;wVj usVodZ d¨ ok;jl¨a ls lqjf{kr djsA D;k ,slk ,aVh ok;jl ugha cu ldrk t¨ iwjs baVjusV d¨ ,d bdkà ds :i esa ysrs gq, ok;jl ls lqjf{kr dj ns\ vxj ok;jl¨a dk baVjusV ij Áos'k gh ugha g¨ ldsxk r¨ os vke daI;wVj ;wtj rd dSls igqapsaxs\ d¨Ã ,aVh&ok;jl daiuh 'kk;n gh bl fn'kk esa dke djus d¨ rS;kj g¨xh D;¨afd ,slk djus ij r¨ mldk /ka/kk gh p©iV g¨ tk,xkA vkt ,d gh ok;jl yk[k¨a daI;wVj¨a d¨ ÁHkkfor djrk gS v©j mlh ds vuq:i ,aVh ok;jl lkW¶Vos;j¨a dh ekax iSnk g¨rh gSA vxj iwjh baVjusV d¨ gh ok;jl eqä dj fn;k x;k r¨ ;s daifu;ka cspsaxh D;k\ ,aVh ok;jl daifu;¨a ds r¨ fgr esa gh ;gh gS fd ok;jl¨a dk vf/kdkf/kd Álkj g¨A cgjgky] vPNs ok;jl dh mij¨ä vo/kkj.kk iwjs baVjusV d¨ ok;jl eqä djus dh fn'kk esa igyk dne g¨ ldrh gSA

vPNs ok;jl¨a dh t¨ ifjdYiuk,a vc rd dh xà gSa] os pkj rjg dh gSa& igys ,sls ok;jl t¨ daI;wVj¨a esa nwljs ok;jl¨a d¨ <wa<us v©j u"V djus esa l{ke g¨axsA nwljs os] t¨ vkidh Qkby¨a d¨ dEÁsl ¼laihfM+r½ dj lqjf{kr dj nsaxs rkfd mUgsa d¨Ã ok;jl laØfer u dj ldsA rhljs vPNs ok;jl os g¨axs t¨ vkidh iwjh gkMZ fMLd d¨ ,ufØIV ¼MsVk d¨ dwV Hkk"kk esa cnyuk½ dj nsaxs rkfd cqjs ok;jl bl MsVk d¨ i<+ u ldsa v©j mu ij geyk u dj ldsaA vPNs ok;jl¨a dh p©Fkh Js.kh ,slh gS t¨ vkids daI;wVj v©j usVodZ dh ns[kjs[k djsaxs] ;kuh eqLrSn lSfud¨a dh rjg cqjs ok;jl¨a ds vkus dk bartkj djsaxs v©j vkrs gh mUgsa u"V dj nsaxsA ;fn bUgsa vkids daI;wVj esa N¨Vh&e¨Vh fnôr utj vkà t¨ MsVk dh lqj{kk ds fygkt ls t¨f[keHkjh g¨ ldrh gS r¨ ;s mldk lek/kku Hkh dj nsaxsA ;kuh eSdsfud ;k bathfu;j dh Hkh t:jr ughaA

vPNs daI;wVj ok;jl 'kk;n tYnh gh ns[kus d¨ feysaA leL;k ;g gS fd d¨Ã daiuh ;g dke djus d¨ rS;kj ugha gS v©j ,sls ok;jl cukus oky¨a dk d¨Ã laxBu ugha gS t¨ bl fn'kk esa fd, tkus okys Á;kl¨a esa leUo; djsA cgjgky] v¨iu l¨lZ lkW¶Vos;j dh rjg vkxs pydj bl fn'kk esa Hkh dke t:j g¨xk D;¨afd baVjusV v©j vkÃVh d¨ iwjh rjg lqjf{kr cukus dk y{; fo'o Hkj ds daI;wVj mi;¨xdrkZv¨a dk lk>k y{; gSA

¼fganh lkIrkfgd lgkjk le; esa Ádkf'kr½